Dendrobium nobile

Dendrobium nobile, który wciąż wytwarza wzdłuż swoich pędów małe roślinki zamiast charakterystycznych, purpurowo-białych kwiatów, niemal zawsze spędził poprzednią jesień w miejscu zbyt ciepłym. Ten storczyk potrzebuje prawdziwego, chłodnego, suchego spoczynku, nocy w temperaturze bliskiej 10-13°C, bez wody i bez nawozu, aby jego uśpione węzły przekształciły się w pąki kwiatowe, a nie w kiki. Cała reszta cech tej rośliny wynika z jej budowy: grube, przypominające laski pseudobulwy, które grubieją przez lato, noszą liście przez dwa lub trzy lata, a potem wciąż kwitną wzdłuż swojej bezlistnej długości przez kolejne lata po opadnięciu liści. Pomiń spoczynek, a otrzymasz wybujałą roślinę pokrytą małymi roślinkami; zapewnij jej chłód, a te same pędy będą kwitły raz za razem.

Chłodny, suchy spoczynek, który decyduje między kwiatami a kikami

Mniej więcej od października lub listopada, gdy pęd zakończy już wzrost w danym sezonie i przestanie wydawać nowe liście, przenieś roślinę w miejsce nieogrzewane, ale jasne, do chłodnej szklarni, zamkniętej werandy lub na zimny parapet, gdzie temperatury nocą spadają mniej więcej do 10-13°C. Ogranicz podlewanie niemal do zera na sześć do ośmiu tygodni i całkowicie przestań nawozić; RHS zaleca wstrzymanie nawozu na czas tego spoczynku, aby nie zmuszać rośliny do dalszego wzrostu. Ten jeden szczegół odróżnia storczyk typu nobile, który niezawodnie kwitnie, od takiego, który wydaje wyłącznie kiki: spoczynek zbyt ciepły, zbyt wilgotny lub prowadzony z dokarmianiem azotem sprawia, że uśpione węzły zamieniają się w małe roślinki zamiast w pąki kwiatowe. Gdy na górnej części pędów pojawią się widoczne pąki, zwykle w połowie zimy, przenieś roślinę z powrotem w ciepło i wznów podlewanie.

Temperatura i światło przez resztę roku

Poza okresem spoczynku Dendrobium nobile potrzebuje wyraźnej różnicy między dniem a nocą, a nie stałej temperatury typowej dla rośliny domowej: wytyczne uprawy RHS podają komfortowy zakres na około 18-25°C w dzień i powyżej 10°C w nocy wiosną i latem. Światło musi być jasne, bliższe nieocienionemu oknu wschodniemu lub południowemu niż słabemu światłu, jakie znosi większość roślin domowych, a RHS wyraźnie zaznacza, że światło zimowe należy maksymalizować, ponieważ słabe zimowe światło w połączeniu ze słabym chłodnym spoczynkiem to druga najczęstsza przyczyna, dla której rośliny nie kwitną. Chłodna szklarnia lub ogród zimowy pasują jej lepiej niż przyciemniona półka w salonie, dlatego też RHS ocenia ją na klasę H1C, wymagającą ochrony pod szkłem przez umiarkowaną zimę, a nie całorocznej uprawy na zewnątrz.

Podlewanie i nawożenie podczas wzrostu pędu

Gdy wiosną wznowi się nowy wzrost, podlewaj wtedy, gdy podłoże korowe zaczyna wysychać, a nie według sztywnego harmonogramu, co w ciepłe lato może oznaczać dwa lub trzy razy w tygodniu, a wraz z ochłodzeniem spada do mniej więcej raz na dziesięć do dwunastu dni. Dokarmiaj rozcieńczonym nawozem do storczyków co drugie lub trzecie podlewanie, gdy pęd aktywnie się wydłuża, a pod koniec lata przejdź na nawóz bogaty w potas, by pomóc pędom danego sezonu dojrzeć i przygotować się do kwitnienia, całkowicie wygaszając nawożenie w miarę zbliżania się spoczynku. Pęd intensywnie dokarmiany nawozem bogatym w azot aż do jesieni to dokładnie taki pęd, który następnej wiosny wyda kiki zamiast kwiatów.

Podłoże korowe, rozmiar doniczki i przesadzanie po kwitnieniu

Jako epifit, Dendrobium nobile potrzebuje przewiewnego, szybko odsączającego się podłoża, grubego, korowego podłoża do storczyków, a nie zwykłej ziemi doniczkowej, w doniczce lub koszu, które pozwalają powietrzu docierać do korzeni między podlewaniami. RHS zaznacza, że storczyki typu nobile kwitną najlepiej, gdy są lekko ciasno w doniczce, więc zwiększaj rozmiar dopiero, gdy kora się rozłoży i przestanie swobodnie odsączać wodę, a nie tylko dlatego, że korzenie wypełniły doniczkę. Przesadzaj co dwa do trzech lat, najlepiej tuż po zakończeniu kwitnienia wiosną, gdy zaczyna się nowy wzrost korzeni, co daje korzeniom najlepszą szansę na zadomowienie się w świeżej korze przed kolejnym sezonem wegetacyjnym.

Nigdy nie przycinaj starego, bezlistnego pędu

Pęd, który zrzucił wszystkie liście, wygląda na skończony, ale wcale taki nie jest: Dendrobium nobile kwitnie z węzłów wzdłuż pędów w każdym wieku, w tym pędów bezlistnych, dwu- lub trzyletnich, więc przycięcie go dla porządku usuwa przyszłe kwiaty razem z liśćmi. RHS jest w tej kwestii jednoznaczny, odradzając przycinanie długich pędów, chyba że rzeczywiście się pomarszczyły i zbrązowiały na jasnobrązowo, co jest oznaką, że pęd obumarł, a nie tylko przeszedł w spoczynek między kolejnymi zestawami liści. Zdrowa roślina z pędami w różnym wieku, częściowo ulistnionymi i wciąż rosnącymi, częściowo bezlistnymi i kwitnącymi, to stan normalny i to właśnie on daje najobfitsze kwitnienie każdej zimy.

Rozmnażanie z kików

Te same uśpione węzły, które po właściwym chłodnym spoczynku zamieniają się w pąki kwiatowe, zamieniają się w kiki, małe roślinki z własnymi maleńkimi liśćmi i korzeniami powietrznymi, gdy ten spoczynek zostanie pominięty lub przerwany, a hodowcy wykorzystują to z korzyścią do rozmnażania, zamiast traktować każdy kik jako porażkę. Gdy kik wykształci już kilka korzeni długości co najmniej kilku centymetrów oraz dwa lub trzy liście, mniej więcej jedną trzecią wielkości pędu macierzystego, można go odciąć czystym ostrzem tuż poniżej jego nasady i posadzić w małej doniczce z drobnego podłoża korowego. Młody kik lepiej znosi wahania wilgotności niż całkowite przesuszenie, więc zamgławianie i lekkie podlewanie, dopóki jego własne korzenie się nie zadomowią, pozwala mu przejść przez pierwsze miesiące szybciej niż traktowanie go jak dojrzały, tolerujący spoczynek storczyk.

Wełnowce w kątach liści

Wełnowce to szkodnik najczęściej pojawiający się na Dendrobium nobile, ukryty w ciasnym miejscu, gdzie liść łączy się z pędem, albo pod papierowatymi przylistkami owijającymi nowy przyrost, gdzie ich biały, woskowy nalot łatwo przeoczyć, dopóki kolonia się nie rozwinie. Żywią się sokiem i pozostawiają lepką spadź, która może przyciągać czerń kropidlakową na dolnych liściach, a silne porażenie osłabia pęd na tyle, że wpływa na kwitnienie w kolejnym sezonie. Przecieranie widocznych skupisk wacikiem zamoczonym w spirytusie, powtarzane co kilka dni aż do ich całkowitego zniknięcia, opanowuje lekkie porażenie na roślinie, która zwykle stoi blisko przestrzeni mieszkalnych, gdzie oprysk systemiczny jest mniej pożądany.

Toksyczność dla zwierząt domowych

ASPCA nie ma osobnego wpisu dla Dendrobium nobile wśród swoich list roślin toksycznych i nietoksycznych. Zamiast zakładać, że dzieli status nietoksyczności odnotowany dla kilku innych gatunków Dendrobium, bezpieczniejszym podejściem wobec niewymienionego storczyka jest trzymanie go poza zasięgiem kotów i psów, które obgryzają liście, ta sama ostrożność warta zachowania wobec każdej rośliny domowej, która nie została oceniona indywidualnie.