Monstera dziurawa (Adanson)

Monstera adansonii to pnąca aroidowata roślina sprzedawana jako monstera dziurawa, roślina o pięciu otworach lub monstera Adansona: mniejsza i szybciej rosnąca pnączem niż jej dobrze znana krewna Monstera deliciosa, o cieńszych, sercowatych liściach przebitych owalnymi prześwitami. Potrzebuje jasnego, rozproszonego światła, podłoża przesychającego częściowo między podlewaniami oraz tyczki mchowej lub podobnej podpory do wspinania się; pozostawiona do zwisania z wiszącego kosza nadal rośnie, ale staje się bardziej wiotka, z liśćmi rozmieszczonymi rzadziej. Royal Horticultural Society ocenia jej mrozoodporność na H1B: może spędzać lato na zewnątrz w łagodnym klimacie, ale przez resztę roku musi wrócić pod szkło lub do wnętrza. Pochodzi z rozległego pasa tropikalnej Ameryki, od południowego Meksyku przez Amerykę Środkową aż po Boliwię, Brazylię i Trynidad, gdzie wspina się po pniach drzew w wilgotnym runie leśnym.

Światło i ustawienie

Zapewnij jej jasne, rozproszone światło: okno wschodnie lub zachodnie z rośliną odsuniętą od szyby albo jaśniejsze pomieszczenie z dala od okna wychodzącego na południe to zalecenie RHS dla tego gatunku. Bezpośrednie południowe słońce parzy cienkie liście, zmieniając plamy w blade, a potem chrupiąco brązowe; NC State Extension podaje półcień, czyli tylko dwie do sześciu godzin bezpośredniego słońca dziennie, jako górną granicę tolerancji tego gatunku. Miejsce z jasnym, ale przefiltrowanym światłem przez większość dnia pasuje jej lepiej niż parapet wypiekany pełnym słońcem. Jeśli liście bledną do wymytej, żółtawej zieleni zamiast błyszczącej ciemnej zieleni, zwykle oznacza to zbyt dużo bezpośredniego światła, a nie za mało; przesuń roślinę dalej od okna, zanim sięgniesz po nawóz.

Podlewanie i wilgotność powietrza

Pozwól podłożu niemal całkowicie przeschnąć przed kolejnym podlaniem, a następnie podlej obficie, aż woda zacznie wypływać z otworów drenażowych; to własna wskazówka RHS dla tego gatunku, zgodna z ostrzeżeniem NC State, że przelanie jest częstszą przyczyną utraty tej rośliny niż niedopodlanie. Zimą, gdy wzrost zwalnia, wydłuż odstęp między podlewaniami zamiast trzymać się letniego harmonogramu. Wilgotność powietrza ma większe znaczenie, niż przyznaje większość poradników o roślinach doniczkowych: RHS zauważa, że niska wilgotność powoduje brązowienie brzegów liści, ponieważ roślina ta jest przyzwyczajona do stale wilgotnego tropikalnego powietrza w naturze. Tacka ze żwirem, okazjonalne zraszanie lub po prostu grupowanie jej z innymi roślinami doniczkowymi podnosi wilgotność wokół liści; łazienka z oknem spełnia to zadanie bez żadnego dodatkowego sprzętu.

Podłoże, doniczkowanie i nawożenie

Najlepiej pasuje jej dobrze przepuszczalna, lekko kwaśna mieszanka: RHS zaleca jedną część torfowego substratu wrzosowcowego bez torfu na dwie części podłoża dla storczyków, co daje pH w okolicach 5 do 6, podczas gdy szerszy zakres NC State dla tego gatunku sięga od kwaśnego, poniżej 6,0, do obojętnego, między 6,0 a 8,0. Niezależnie od dokładnej mieszanki, musi ona odprowadzać wodę na tyle szybko, by korzenie nigdy nie stały w wodzie, ponieważ gnicie korzeni z powodu słabego drenażu to pierwszy problem wymieniony na karcie szkodników i chorób tej uczelnianej poradni ogrodniczej. Nawóż zbalansowanym nawozem płynnym w sezonie wzrostu, od kwietnia do września, i pomiń nawożenie zimą, gdy roślina i tak niemal nie zużywa składników odżywczych. Przesadzaj tylko co kilka lat, przechodząc do doniczki tylko o jeden rozmiar większej, a nie znacznie większej; zbyt duża doniczka zbyt długo utrzymuje mokre podłoże wokół korzeni, które jeszcze go nie wypełniają.

Prowadzenie na podporze lub jako roślina zwisająca

Mając tyczkę mchową lub podobną podporę, roślina wspina się i zakorzenia w niej w miarę wzrostu, tak samo jak wspina się po pniach drzew w naturze; bez podpory zwisa, co dobrze sprawdza się w wiszącym koszu, ale daje bardziej wiotką roślinę z mniej dramatycznymi prześwitami. Przytnij ją mocno wiosną, by kontrolować rozmiar, a zgodnie z własnymi notatkami RHS o cięciu spodziewaj się, że odrost pojawi się najpierw mniejszy, z mniejszą liczbą otworów w każdym liściu, zanim wróci do swojego normalnego wzorca. Ostateczny rozmiar bardzo różni się w zależności od sposobu uprawy: RHS podaje ostateczną wysokość od 1,5 do 2,5 metra i rozpiętość od 0,5 do 1 metra dla rośliny prowadzonej w domu, osiąganą w pięć do dziesięciu lat, podczas gdy NC State odnotowuje okazy rosnące na zewnątrz w tropikach, osiągające nawet około 4 metrów jako niepodpierane pnącze.

Rozmnażanie z sadzonek pędowych

Sadzonki pędowe to standardowa metoda, pobierane od wiosny do późnego lata według RHS. Odetnij fragment z przynajmniej jednym węzłem i przyczepionym liściem, postaw go w wodzie w jasnym miejscu z dala od bezpośredniego słońca i poczekaj, aż wytworzą się korzenie, zanim przesadzisz go do świeżego podłoża. NC State również podaje sadzonki pędowe jako udokumentowaną metodę rozmnażania tego gatunku, więc nie ma tu skrótu przez podział czy nasiona dla domowego hodowcy. Sadzonki ukorzeniają się najszybciej w cieplejszych miesiącach, gdy roślina matczyna aktywnie rośnie.

Szkodniki, gnicie korzeni i inne problemy

Lista szkodników i chorób NC State dla tego gatunku obejmuje przędziorki, wełnowce, mszyce, mączliki i tarczniki, a także rdzę, mączniaka prawdziwego, zarazę i plamistość liści; RHS wskazuje wełnowce oraz, częściej, gnicie korzeni z powodu przelania lub złego drenażu jako dwa problemy, z którymi hodowcy stykają się najczęściej. Regularnie sprawdzaj spodnią stronę liści i kąty liściowe, ponieważ większość tych szkodników najłatwiej zwalczyć, zanim rozprzestrzenią się na całą roślinę. Jeśli dolne liście żółkną, a podłoże pachnie kwaśno zamiast ziemiście, przestań podlewać, sprawdź korzenie pod kątem brązowych, miękkich odcinków i przesadź do świeżego, szybko odprowadzającego wodę podłoża, jeśli gnicie już się zaczęło.

Toksyczność dla zwierząt i ludzi

ASPCA nie ma osobnej strony poświęconej Monstera adansonii. Jej wpis dla blisko spokrewnionej Monstera deliciosa, sprzedawanej pod tą samą nazwą zwyczajową "monstera dziurawa", określa ten gatunek jako toksyczny dla kotów i psów. NC State Extension opisuje adansonii bezpośrednio i ocenia ją jako truciznę o niskiej szkodliwości, zawierającą kryształy szczawianu wapnia, powodujące stan zapalny jamy ustnej, gardła, oczu i przewodu pokarmowego wraz z wymiotami, ślinieniem i utratą apetytu u zwierząt, a także kontaktowe zapalenie skóry i podrażnienia u ludzi obchodzących się z rośliną; RHS dodaje, że może podrażniać skórę i oczy, i zaleca rękawice podczas przycinania lub przesadzania. Traktuj ją z taką samą ostrożnością jak każdą roślinę doniczkową z rodziny Araceae: trzymaj z dala od kotów, psów i małych dzieci, a po obchodzeniu się z ściętymi pędami umyj ręce.