Funkia pachnąca

Hosta plantaginea to ta pachnąca. Jej wysokie, białe trąbki otwierają się o zmierzchu od połowy lata aż do września i wydzielają zapach, jakiego nie wytwarza żaden inny gatunek funkii, i to jest szczegół, który warto znać przed wszystkim innym o tej roślinie. Liście są błyszczące, od bladej do limonkowej zieleni, i bardziej okrągłe niż niebieskoszare lub złociście przebarwione liście typowe dla mieszańców sprzedawanych obok niej na stoisku w szkółce, co jest oznaką, że masz do czynienia z rośliną bliską dzikiemu gatunkowi. Znosi też więcej słońca niż typowa funkia, więc roślina prosperująca przy pół dnia bezpośredniego światła w twoim ogrodzie nie robi niczego złego, tak po prostu zachowuje się ten gatunek, gdy gleba pozostaje wilgotna. W klimacie o chłodnych latach może stać latami bez kwitnienia, ponieważ potrzebuje prawdziwego upału, by zawiązać pąki, nie tylko by przetrwać.

Jedyna pachnąca funkia

Większość funkii uprawia się dla liści, ponieważ ich kwiaty, lawendowe lub białe trąbki na wysokich pędach, mają niewielki zapach albo nie mają go wcale. Hosta plantaginea łamie ten schemat. Jej kwiaty otwierają się wieczorem i wydzielają ciężki, słodki zapach, który niesie się po ogrodzie po zachodzie słońca, trąbkowate kwiaty o długości 7,5-10 centymetrów na pędach kwiatowych osiągających mniej więcej 75 centymetrów, według NC State Extension. Należą też do największych kwiatów w całym rodzaju, a ścięte pędy będą pachnieć w pomieszczeniu przez dzień lub dwa po otwarciu się w wazonie.

Liście dorównują kwiatom pod względem wyjątkowości: błyszczące, sercowate, świeżej limonkowej do żółtozielonej barwy, zamiast niebieskoszarych czy przebarwionych tonów typowych dla nowoczesnych odmian, z pikowaną powierzchnią i równoległym unerwieniem, często dłuższe niż 15 centymetrów. Roślina o jednolicie błyszczących zielonych liściach i późnym, pachnącym, białym kwiatostanie to bardzo prawdopodobnie ten gatunek, a nie jeden z jego licznych potomków.

Światło i umiejscowienie: więcej słońca niż większość funkii

RHS podaje dla Hosta plantaginea pełny cień do półcienia, w osłoniętym miejscu od strony północnej, wschodniej lub zachodniej. W praktyce ten gatunek wykracza poza tę rekomendację: NC State Extension nazywa go najbardziej odpornym na upał i słońce spośród wszystkich gatunków funkii, zdolnym znieść sześć lub więcej godzin bezpośredniego słońca, o ile gleba nigdy nie przesycha. Ta tolerancja na słońce jest też powodem, dla którego roślina potrzebuje naprawdę ciepłego lata, żeby niezawodnie zakwitnąć; rośliny uprawiane w chłodne, pochmurne lata mogą przez lata wytwarzać zdrowe liście, nigdy nie zawiązując pąka.

Kompromisem jest woda. Roślina otrzymująca więcej światła potrzebuje jej więcej, ponieważ te same szerokie liście, które dobrze fotosyntetyzują w słońcu, tracą też wilgoć szybciej. Traktuj dodatkowe słońce jako zobowiązanie do częstszego podlewania, a nie darmowy bonus.

Gleba, podlewanie i nawożenie

Zapewnij jej glebę gliniasto-piaszczystą bogatą w materię organiczną, wilgotną, ale przepuszczalną. RHS zaznacza, że roślina równie dobrze toleruje warunki kwaśne, obojętne i zasadowe, więc pH rzadko jest tu czynnikiem ograniczającym. Wmieszanie kompostu lub dobrze przegniłego obornika w dołek przy sadzeniu, a potem utrzymywanie warstwy ściółki na powierzchni, daje tej funkii więcej niż niemal jakikolwiek inny pojedynczy zabieg.

Clemson Cooperative Extension zaleca około 2,5 centymetra wody tygodniowo w sezonie wegetacyjnym, więcej podczas upałów lub dla roślin w pełnym słońcu, i jeszcze więcej dla wszystkiego, co rośnie w donicy. Nawoź raz, wczesną wiosną, zrównoważonym nawozem o powolnym uwalnianiu; ustabilizowane kępy w dobrej glebie potrzebują niewiele więcej.

Ślimaki i inne szkodniki

Ślimaki nagie i skorupowe są, z dużą przewagą, najczęstszym problemem tego gatunku, a błyszczące, jednolicie zielone liście są dla nich bardziej atrakcyjne niż liście grube czy niebieskoszare. Szkody są największe wiosną, gdy nowe pędy przebijają się przez glebę, wciąż miękkie i niezdrewniałe. Taśma miedziana wokół donic, ściółka ze żwiru lub pokruszonych skorupek jajek wokół korony oraz podstawki podnoszące pojemniki nad ziemię, wszystko to ogranicza straty bez chemii.

NC State Extension wymienia też nicienie liściowe, uszkodzenia korzeni przez nornice i żerowanie saren jako powtarzające się problemy, obok plamistości liści i gnicia korony w słabo zdrenowanej glebie. Zwracaj uwagę na cętkowanie, plamy w formie pierścieni czy nietypowe marszczenie liści, które mogą wskazywać na wirusa Hosta Virus X; nie ma na niego lekarstwa, a zainfekowaną roślinę należy usunąć, zamiast trzymać ją jako ciekawostkę.

Podział wiosną

RHS zaleca podział późnym latem lub wczesną wiosną, a Clemson zaznacza, że wczesna wiosna, przed rozwinięciem liści, to najłatwiejszy moment, ponieważ korona jest wciąż widoczna, a roślina nie zdążyła jeszcze zainwestować energii w nowe liście. Wykop całą kępę i podziel ją na części szpadlem lub dwoma widłami ustawionymi grzbietami do siebie, zachowując co najmniej jeden zdrowy pąk na każdą część.

Ten gatunek osiąga dojrzałość kwitnienia powoli, w ciągu mniej więcej dwóch do pięciu lat od małego podziału, więc świeżo rozdzielona część może potrzebować sezonu lub dwóch, by ponownie zakwitnąć, nawet gdy wygląda już na w pełni ustabilizowaną pod względem liści.

Rodzic pachnących mieszańców

Niemal każda pachnąca odmiana funkii dostępna na rynku zawdzięcza swój zapach temu gatunkowi. 'Royal Standard', jedna z pierwszych szeroko uprawianych pachnących funkii, ma Hosta plantaginea w swoim rodowodzie obok wąskolistnego gatunku, a złotolistna 'Guacamole' wywodzi się od 'Fragrant Bouquet', która sama została wyhodowana z tej rośliny. Jeśli jakaś odmiana funkii jest reklamowana jako pachnąca, Hosta plantaginea niemal zawsze znajduje się gdzieś w jej drzewie genealogicznym, a czysty gatunek pozostaje najsilniej pachnącą opcją w tej grupie.

Uprawa w donicach

Ta funkia dobrze przystosowuje się do uprawy w pojemniku, co ułatwia też zwalczanie ślimaków, ponieważ donicę można ustawić na podstawkach. Użyj donicy o średnicy co najmniej 30-45 centymetrów z dużymi otworami drenażowymi, wypełnionej podłożem na bazie gliny lub beztorfowym uniwersalnym, wzbogaconym kompostem. Podłoże w donicy wysycha szybciej niż na rabacie, więc sprawdzaj je częściej przez całe lato, zwłaszcza jeśli donica stoi w słoneczniejszym miejscu, jakie ten gatunek może tolerować.

Na zimę przenieś rośliny w donicach w osłonięte miejsce, pod ścianę lub do nieogrzewanej werandy, żeby podłoże nie stało podmokłe i nie zamarzło na kamień wokół korony.

Toksyczność dla kotów i psów

ASPCA klasyfikuje funkię jako toksyczną dla kotów, psów i koni, a substancją toksyczną są saponiny; spożycie powoduje wymioty, biegunkę i apatię. NC State Extension zaznacza, że to ryzyko dotyczy wszystkich części rośliny, nie tylko liści. Gorzki smak ogranicza ilość, jaką zwierzę zwykle zje za jednym razem, ale rabata czy donica na tarasie w zasięgu psa lub kota, który obgryza liście, to nie jest odpowiednie miejsce dla tej funkii.