Azalia satsuki

Rhododendron indicum trafia do większości zachodnich ogrodów i stanowisk bonsai pod starszą nazwą, azalia satsuki, i pozostaje niski oraz gęsty: to zimozielony do półzimozielonego krzew rzadko wyższy niż metr, o drobnych, błyszczących liściach i jednym, gęstym rzutem lejkowatych kwiatów późną wiosną. O tym, czy dobrze rośnie, decydują dwie rzeczy: kwaśna gleba, która nigdy do końca nie wysycha, oraz cięcie wykonane w ciągu kilku tygodni od przekwitnięcia, a nie miesiące później. To azalia, po którą hodowcy bonsai sięgają najchętniej, ceniona za łatwe zawiązywanie pąków na starym drewnie i za kwiaty, które potrafią na dwa tygodnie pokryć całą koronę. To także jedna z azalii, które ASPCA uznaje za toksyczne dla kotów, psów i koni, dlatego umieszczaj ją tam, gdzie zwierzęta nie dosięgną opadłych płatków ani przyciętych gałązek.

Japoński gatunek kryjący się za nazwami handlowymi

GBIF podaje jako nazwę zaakceptowaną Rhododendron indicum (L.) Sweet, z rodziny wrzosowatych Ericaceae, a Plants of the World Online umieszcza jej rodzimy zasięg w Japonii, na zachodnim i środkowym Honsiu oraz na Kiusiu. Szkółki i starsza literatura bonsai nazywają ją też azalią satsuki (satsuki odnosi się do piątego miesiąca księżycowego, w którym kwitnie), południową azalią indyjską lub azalią indyjską, a GBIF odnotowuje Azalea indica L. wśród jej licznych historycznych synonimów; azalie i rododendrony traktowano jako osobne rodzaje aż do XIX wieku, dlatego tak wiele jej nazw wciąż zaczyna się od Azalea, a nie od Rhododendron.

Gleba, która pozostaje kwaśna i nigdy nie wysycha

Mississippi State University Extension podaje docelowy zakres pH 4,6-6,0, i to nie jest szczegół do pominięcia: w glebie obojętnej lub zasadowej korzenie nie mogą pobierać żelaza, a liście żółkną między nerwami już w ciągu jednego sezonu. Wmieszaj kwaśną, bogatą w materię organiczną mieszankę, drobną korę sosnową, próchnicę liściową lub torfowy substrat bonsai dla okazów w doniczkach, i utrzymuj ją stale wilgotną. NC State Extension zaznacza, że gatunek nie znosi ani ciężkiej, podtapianej gleby, ani suszy: bryła korzeniowa, która choć raz przeschnie, może przypalić brzegi liści i skrócić kolejny rzut kwiatów, a stojąca woda sprzyja zgniliźnie korzeni wywołanej przez Phytophthora.

Światło i stanowisko

NC State Extension zaleca dla niej półcień, mniej więcej dwie do sześciu godzin bezpośredniego słońca dziennie; poranne słońce z popołudniowym cieniem daje najgęstsze kwitnienie bez przypalania liści. Pełne, nieprzerwane słońce w gorącym letnim klimacie blaknie barwę kwiatów i obciąża płytkie, włókniste korzenie, a głęboki cień przerzedza koronę i zmniejsza liczbę kwiatów. Miejsce pod wyższymi drzewami albo przy ścianie od strony wschodniej, osłonięte od wysuszającego wiatru, to klasyczne stanowisko dla satsuki zarówno w ogrodach japońskich, jak i zachodnich.

Podlewanie w różnych porach roku

Mississippi State Extension podaje jako punkt odniesienia równowartość około 2,5 cm opadu co siedem do dziesięciu dni, podawaną głęboko i rzadziej, a nie po trochu i często. W pojemnikach i jako bonsai bryła korzeniowa jest mniejsza i szybciej wysycha, więc sprawdzaj ją co jeden, dwa dni w letnie upały i w miarę możliwości używaj wody miękkiej lub deszczówki: gatunek jest wrażliwy na chlor i rozpuszczone minerały z twardej wody kranowej, które w ciągu sezonu gromadzą się w kwaśnej mieszance i podnoszą jej pH z powrotem. Wraz z ochłodzeniem jesiennym mocno ogranicz podlewanie, dolewając tylko tyle wody, żeby mieszanka nie wyschła całkowicie.

Nawożenie rośliny lubiącej kwaśne podłoże

Stosuj nawóz przeznaczony dla roślin kwasolubnych, sprawdzi się ten sam produkt, który sprzedaje się do kamelii i borówek, dawkowany oszczędnie od momentu nowego przyrostu po kwitnieniu aż do połowy lata, a potem wstrzymany, żeby drewno zdążyło stwardnieć przed jesienią. Roślina nawożona zbyt mocno albo zbyt późno wypuszcza miękkie, młode przyrosty, które chętnie wykorzystują zarówno tarczniki, jak i przymrozki. Bonsai w małych doniczkach lepiej znoszą słabszą, ale częstszą dawkę niż pełne stężenie z etykiety, bo mają znacznie mniej gleby buforującej ewentualny błąd.

Cięcie i formowanie bonsai zaraz po kwitnieniu

Pąki kwiatowe na przyszłą wiosnę zawiązują się na tegorocznym młodym drewnie w ciągu lata, więc okno na cięcie jest wąskie: przytnij i uformuj roślinę w ciągu dwóch, trzech tygodni od opadnięcia ostatniego kwiatu, nigdy jesienią ani zimą. Zbyt późne cięcie usuwa przyszłoroczne pąki razem z drewnem, a roślina po prostu pomija sezon kwitnienia. To także moment, w którym hodowcy bonsai satsuki drutują i formują nowe pędy, ponieważ drzewko niezawodnie zawiązuje nowe pąki na starym drewnie po mocnym cięciu, co jest jednym z powodów, dla których pozostaje ono podstawowym gatunkiem do formowania, nawet dla hodowców, którzy nigdy nie pozwalają mu kwitnąć zgodnie z naturalnym rytmem.

Tarcznik azaliowy i inne problemy

Tarcznik azaliowy, Stephanitis pyrioides, żeruje na spodniej stronie liści i pozostawia charakterystyczny wzór na wierzchu: drobne białe nakrapiania, a po odwróceniu liścia widać czarne plamki odchodów. University of Georgia Extension zaznacza, że w ciepłym klimacie wydaje kilka pokoleń rocznie, a szkody narastają od wiosny do lata, dlatego warto regularnie sprawdzać spodnią stronę liści, zamiast czekać, aż nakrapiania staną się widoczne od góry. NC State Extension wymienia też jako powracające szkodniki: miniarki, czerwce, roztocza, mszyce, chrząszcze wygryzające i mączliki, obok zgnilizny korzeni wywołanej przez Phytophthora, zgnilizny szyi korzeniowej, raka, mączniaka prawdziwego i plamistości liści, z których większość ma źródło w glebie zbyt mokrej lub zbyt suchej.

Toksyczna dla kotów, psów i koni

ASPCA uznaje azalię za toksyczną dla psów, kotów i koni, a substancją odpowiedzialną za toksyczność jest grayanotoksyna, obecna w liściach, kwiatach, korze i soku rośliny. Zgłaszane objawy obejmują wymioty (niewystępujące u koni), biegunkę, osłabienie, a w ciężkich przypadkach niewydolność serca. NC State Extension klasyfikuje ją jako zagrożenie o niskiej dotkliwości zatrucia dla ludzi, co oznacza, że przypadkowe spróbowanie niewielkiej ilości raczej nie wyrządzi poważnej szkody, ale mimo to trzymaj opadłe kwiaty i przycięte gałązki z dala od zwierząt domowych i małych dzieci, a jeśli zwierzę zje więcej niż jeden, dwa liście, skontaktuj się z weterynarzem lub infolinią trucizn ASPCA.