Malina czerwona

Jedyne pytanie, na które trzeba odpowiedzieć, zanim zrobi się cokolwiek innego, to czy partia pędów z gołym korzeniem to typ owocujący latem czy jesienią, ponieważ oba wymagają niemal odwrotnego cięcia, a etykieta rzadko podaje coś więcej niż nazwę odmiany. Rubus idaeus wyrasta z trwałego, wieloletniego systemu korzeniowego, ale w klasycznym typie owocującym latem każdy pęd żyje tylko dwa lata, owocując raz na drewnie drugorocznym, zanim zostanie całkowicie wycięty. Typy owocujące jesienią łamią ten wzorzec: kwitną i owocują na przyroście bieżącego sezonu, więc cała plantacja jest ścinana przy ziemi co zimę, zamiast być przerzedzana. Pomylenie typu sprawia, że sekator albo usuwa przyszłoroczny plon, albo pozostawia letni rząd nieprzycięty i splątany już w sierpniu.

Owocująca latem czy jesienią: dwie rośliny pod jedną nazwą

Typy owocujące latem (dwuletnie) wypuszczają w jednym roku pędy, które przechodzą przez zimę, a następnie kwitną i owocują od czerwca do sierpnia następnego roku, zanim obumrą, więc rząd zawsze niesie mieszankę tegorocznych młodych pędów i zeszłorocznych, owocujących. Typy owocujące jesienią (jednoroczne) całkowicie pomijają to oczekiwanie: pęd, który wyrasta wiosną, kwitnie i owocuje na własnym szczycie od późnego lata do października. 'Glen Ample', wyhodowana w Szkocji i nagrodzona RHS Award of Garden Merit, to średnio wczesna odmiana owocująca latem, o dużych, bezkolcowych owocach na bezkolcowych pędach i przydatnej odporności na mszyce przenoszące wirusy maliny. 'Autumn Bliss', odmiana z East Malling, która faktycznie stworzyła współczesną kategorię odmian jesiennych, niemal nie wymaga podpór i plonuje od końca sierpnia. 'Polka', późniejsza polska odmiana wyhodowana z 'Autumn Bliss' jako rodzicem, daje mniej więcej dwukrotnie wyższy plon i zaczyna owocować około dwóch tygodni wcześniej. Uprawa po jednej odmianie każdego typu wydłuża sezon zbiorów od połowy lata aż do pierwszych silnych przymrozków.

Sadzenie pędów z gołym korzeniem: rozstawa, słupki i druty

Sadź uśpione pędy z gołym korzeniem między późną jesienią a wczesną wiosną, nie głębiej niż około 5 cm, tak by korzenie znalazły się tuż pod powierzchnią, w rozstawie 40-60 cm w rzędzie i 1,5-2 m między rzędami, by światło i powietrze docierały z obu stron. Ponieważ pędy rosną wysoko i niosą ciężki plon, stały system słupków i drutów szybko się zwraca: ogrodzenie ze słupków o wysokości 1,8 m co 3,6 m wzdłuż rzędu, z trzema poziomymi drutami rozstawionymi co około 60 cm, daje pędom owocującym latem coś, do czego można je przywiązywać w miarę wzrostu, podczas gdy niższe, w dużej mierze samodzielnie stojące typy jesienne radzą sobie z niższym, równoległym systemem drutów i poprzecznymi wiązaniami zamiast pojedynczego przywiązywania każdego pędu.

Cięcie pędów owocujących latem po zbiorach

Gdy zbierzesz ostatnie owoce, wytnij przy samej ziemi każdy pęd, który owocował tego lata, ponieważ pęd dwuletni nigdy nie owocuje po raz drugi, a jedynie zacienia nowy przyrost, który potrzebuje światła do dojrzewania. Spośród młodych pędów, które wyrosły obok owocujących, zostaw sześć do ośmiu najsilniejszych na roślinę, przywiąż je do drutów w odstępach około 10 cm, a resztę wyrwij przy nasadzie. To właśnie te wybrane pędy przetrwają zimę i poniosą przyszłoroczny plon.

Ścinanie przy ziemi pędów owocujących jesienią

Typy jednoroczne otrzymują odwrotne traktowanie. W lutym, zanim wznowi się wzrost, wytnij przy ziemi każdy pęd w rzędzie, nie zostawiając niczego na kolejny rok, ponieważ cały nadchodzący plon wyrośnie z pędów, które jeszcze się nie pojawiły. Gdy kępa staje się zbyt zagęszczona po pojawieniu się nowych pędów na początku lata, przerzedź je do odstępu około 10 cm, zamiast pozwalać wszystkim konkurować o światło. Cięcie typu letniego w ten sposób usuwa drewno owocujące, zanim jeszcze zaowocuje, a cięcie typu jesiennego sposobem letnim pozostawia stare pędy zaśmiecające rząd bez sensu, dlatego wiedza, który typ rośnie w ziemi, ma większe znaczenie niż jakakolwiek inna pojedyncza decyzja.

Odrosty i utrzymywanie wąskiego rzędu

Korzenie maliny wypuszczają nowe pędy daleko poza miejscem posadzenia, a pozostawiony bez kontroli rząd zamienia się w gąszcz w ciągu kilku sezonów. Wycinaj lub wyrywaj każdy pęd wyrastający poza wyznaczonym pasem, najlepiej nie szerszym niż około 30-45 cm, od razu po jego pojawieniu się, zamiast czekać na zimowe porządki; szpadel wbity pionowo wzdłuż krawędzi rzędu przecina wędrujące korzenie, zanim wypuszczą przyrost dalej na zewnątrz. Zdrowe odrosty wykopane z fragmentem korzenia to też najprostszy sposób na darmowe pozyskanie kolejnych roślin, o ile rząd macierzysty nie wykazuje żadnych oznak wirusa.

Podlewanie i ściółkowanie w czasie nabierania wielkości przez owoce

Korzenie maliny leżą płytko w wierzchniej warstwie gleby, więc rząd wysycha szybciej, niż sugerowałaby wysokość pędów, a tygodnie, w których owoce nabierają wielkości, to moment, gdy susza kosztuje najwięcej w postaci kruchych, niedorozwiniętych owoców. W tym okresie podlewaj obficie, rzadziej niż mało i często, a późną zimą zastosuj ściółkę o grubości 5-7,5 cm z dobrze przegniłego obornika lub kompostu ogrodowego, trzymając ją z dala od nasady pędów, by nie dopuścić do gnicia korony. Unikaj kompostu grzybowego, który jest zasadowy i działa wbrew kwaśnej do obojętnej glebie o pH 6-6,7, jaką preferują maliny.

Chrząszcz malinowiec, zamieranie pędów i wirusy

Larwy chrząszcza malinowca, potomstwo brązowego chrząszcza o długości 4 mm, który składa jaja na kwiatach od maja do lipca, wgryzają się w szypułkowy koniec dojrzewającego owocu, pozostawiając za sobą wyschniętą, szarawą plamę; odmiany owocujące latem cierpią najbardziej, podczas gdy owoce dojrzewające po końcu sierpnia u typów jesiennych w większości tego unikają. Zamieranie pędów to choroba grzybowa, która wnika przez rany, cięcia po przycinaniu, pęknięcia mrozowe lub uszkodzenia od muchówek, i sprawia, że nasada pędu robi się ciemnobrązowa i na tyle krucha, że można ją złamać ręką; jedynym prawdziwym rozwiązaniem jest wycięcie zainfekowanych pędów poniżej poziomu gleby i dezynfekcja narzędzi między cięciami, ponieważ po zadomowieniu się choroby nie ma na nią lekarstwa. Kilka niespokrewnionych wirusów, przenoszonych głównie przez mszyce, po cichu obniża żywotność i plon przez kilka sezonów bez dramatycznych objawów, dlatego kupowanie od renomowanego dostawcy pędów certyfikowanych jako wolne od wirusów ma dla malin większe znaczenie niż niemal dla jakiegokolwiek innego owocu miękkiego; sadzonki z zainfekowanej wymiany ogrodowej wbudowują ten problem w rząd już od pierwszego dnia.

Ptaki, siatka i uwaga o bezpieczeństwie zwierząt

Ptaki oskubują rząd malin niemal tak szybko, jak owoce zaczynają się barwić, więc siatka jest niemal niezbędna, a nie tylko opcjonalna, gdy plon zaczyna dojrzewać. Rozepnij siatkę z dala od pędów na obręczach lub tym samym stelażu z drutu, tak by ptaki nie mogły usiąść na górze i sięgnąć przez oczka, i przypnij ją mocno do ziemi, by nic nie zostało uwięzione pod spodem. Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, malina pospolita w ogóle nie figuruje na listach roślin toksycznych ani nietoksycznych ASPCA, jedynie niespokrewniony Rubus pedatus, więc jej status dla kotów, psów i koni jest oficjalnie nieokreślony, a nie potwierdzony jako bezpieczny; sam dojrzały owoc jest oczywiście powszechnie uprawianą rośliną spożywczą dla ludzi.