Albicja jedwabista

Albicja jedwabista (Albizia julibrissin) kupiona jako młoda sztuczka lub w pięciogalonowej doniczce rośnie szybko: spodziewaj się silnego nowego przyrostu każdego sezonu, z drobno podzielonymi, paprociowatymi liśćmi rozwijającymi się na bladozielono wiosną, a pierwsze jedwabiste różowe kwiaty pojawiają się w ciągu kilku lat u rośliny z sadzonki lub szczepionej odmiany. Dojrzewa w szerokie, płaskokoronowe, parasolowate drzewo o wysokości 6-12 m, z równie szeroką lub szerszą koroną, według NC State Extension, więc sadź ją tam, gdzie przyszła korona nie będzie ciasno przy domu, tarasie czy linii energetycznej. Przeciętna długość życia to około 30 lat, krótko jak na drzewo tego rozmiaru, a jej dwa największe długoterminowe zagrożenia, śmiertelna choroba naczyniowa zwana fuzariozą więdnięcia mimozy oraz silna skłonność do samosiewu przechodzącego w inwazyjne zbiorowisko w ciepłym klimacie, warto zrozumieć, zanim się ją posadzi.

Pochodzenie i naturalny zasięg

Plants of the World Online (Kew) podaje jako naturalny zasięg Albizia julibrissin wschodni Zakaukazie po Japonię, szeroki pas ciągnący się od północnego Iranu i Himalajów po środkową i południową Japonię i Chiny; NC State Extension podsumowuje to samo rozmieszczenie jako Azję Południową, od Iranu po Japonię. Ten naturalny zasięg obejmuje już zarówno kontynentalne zimy, jak i wilgotne subtropikalne lata, co częściowo tłumaczy, dlaczego gatunek tak łatwo przystosowuje się do szerokiego zakresu klimatów Ameryki Północnej i, poza swoim naturalnym zasięgiem, równie łatwo ucieka spod uprawy.

Rozmiar, tempo wzrostu i kwitnienie

Wzrost jest szybki: NC State Extension ocenia ją jako szybko rosnącą, osiągającą 6-12 m wysokości i 6-15 m rozpiętości, kończąc jako okaz szerszy niż wysoki na starszym, płaskokoronowym, parasolowatym drzewie. Złożone, dwukrotnie pierzaste liście są paprociowate, a drzewo kwitnie na nowym drewnie od wczesnego do późnego lata, otwierając grona jedwabistych, nitkowatych różowych pręcików, które dają drzewu jego nazwę i przyzwyczajenie do przyciągania kolibrów. Znaczną część tej przeciętnej 30-letniej długości życia zajmuje szybki wczesny wzrost, a nie powolne, gęste tworzenie drewna, co częściowo tłumaczy, dlaczego konary łamią się podczas burz.

Mrozoodporność i pielęgnacja zimowa

Gatunek jest mrozoodporny w strefach USDA 6a-9b, według NC State Extension. Silny mróz może zniszczyć górną część młodej rośliny lub rośliny na granicy strefy aż do gruntu, po czym wiosną odbija ona z korzenia, cofając się na sezon do postaci dużego krzewu. Ozdobne odmiany o purpurowych liściach, wyhodowane dla mniejszych ogrodów, są mniej mrozoodporne niż gatunek wyjściowy: RHS ocenia 'Summer Chocolate' na H4, mrozoodporną jedynie do około -10 do -5°C, i zaleca osłonięte, w pełnym słońcu, stanowisko od strony południowej lub zachodniej, ponieważ uszkodzenia liści i zamieranie pędów są częste w surowych zimach poza najłagodniejszymi regionami.

Wybór odmiany: 'Summer Chocolate' i odmiany odporne na więdnięcie

Gatunek wyjściowy ma zwyczajne zielone, paprociowate liście i najszybszy wzrost. 'Summer Chocolate' to szeroko sprzedawana odmiana o purpurowo-brązowych liściach, opisywanych przez RHS jako paprociowate i różowawo-brązowe do purpurowych, osiągająca 4-8 m wysokości przy rozpiętości 2,5-4 m i nosząca nagrodę RHS Award of Garden Merit; zwykle uprawiana jest w dużym pojemniku lub osłoniętej rabacie, a nie jako pełnowymiarowy okaz, zarówno ze względu na niższą mrozoodporność, jak i dlatego, że ogrodnicy chcą mieć ten kolor na wysokości wzroku. Osobnym, bardziej praktycznym zmartwieniem niż kolor liści jest fuzarioza więdnięcia mimozy: tylko trzy odmiany, 'Charlotte', 'Tryon' i 'Union', wykazują odporność, a nawet te nie są konsekwentnie niezawodne ani powszechnie dostępne w handlu szkółkarskim, więc zakup odpornej odmiany nie jest gwarancją przed chorobą.

Stanowisko, słońce i gleba

Zapewnij jej pełne słońce dla najobfitszego kwitnienia, choć NC State Extension zaznacza, że toleruje też półcień z dwoma do sześciu godzinami bezpośredniego słońca. Nie jest wybredna co do gleby: glina, ił lub piasek, z optymalnym pH między 6,0 a 8,0, ale tolerując zakres od kwaśnego po zasadowy, i radzi sobie zarówno z dobrym drenażem, jak i okresowo wilgotnym gruntem. Po ukorzenieniu jest wyraźnie odporna na suszę i upał, potrzebując dodatkowego podlewania głównie przez pierwszy sezon lub dwa. Ponieważ drewno jest słabe, a korona rozłożysta, sadź ją z dala od domu, tarasów, podjazdów i linii energetycznych, gdzie opadłe listki, przekwitnięte kwiaty i długie strąki nasienne w przeciwnym razie wymagałyby ciągłego sprzątania.

Fuzarioza więdnięcia mimozy i inne problemy

Chorobą, na którą trzeba się przygotować przed posadzeniem, jest fuzarioza wywołana przez Fusarium oxysporum f. sp. perniciosum, patogen, dla którego według Virginia Cooperative Extension jedynymi znanymi żywicielami są gatunki Albizia. Wczesna infekcja objawia się brązowymi smugami pod korą, łatwymi do przeoczenia; zdradzającym objawem jest jedna lub kilka gałęzi z zżółkniętymi, skarłowaciałymi, więdnącymi liśćmi od wczesnego do środka lata, po czym następuje przedwczesne opadanie liści, pękanie kory, a czasem gumowaty lub pienisty wyciek, gdy zatkana tkanka przewodząca przestaje transportować sok. Virginia Cooperative Extension nazywa ją wprost chorobą śmiertelną, na którą nie ma środków zaradczych, występującą od stanu Nowy Jork na południe wzdłuż wybrzeża wschodniego, a także w Luizjanie, Arkansas i Kalifornii; gdy drzewo wykazuje te objawy, planuj jego usunięcie i zastąpienie, a nie leczenie. Miernikowiec mimozowy to drugi powracający problem, oplatający listki przędzą i szkieletyzujący ulistnienie latem, zwykle raczej oszpecający niż zabijający dojrzałe drzewo; NC State Extension wymienia też przędziorki, czerwca bawełnistego i wiertacza jako sporadyczne szkodniki, a także zgniliznę korzeni wywoływaną przez opieńkę. Samo drewno jest słabym punktem konstrukcyjnym: szybki wzrost daje kruche konary podatne na łamanie się pod wpływem wiatru lub lodu, więc po burzach sprawdzaj starsze drzewo pod kątem wiszących lub pękniętych gałęzi.

Strąki nasienne: samosiew i toksyczność dla zwierząt gospodarskich

Każdy kwiat może wytworzyć płaski, fasolkowaty strąk, który jesienią brązowieje i obficie wysiewa nasiona. NC State Extension klasyfikuje Albizia julibrissin jako inwazyjną w Karolinie Północnej, odnotowując, że strąki łatwo rozprzestrzeniają się z wiatrem, wodą i przez zwierzęta, a gatunek rozprzestrzenia się wzdłuż brzegów strumieni i innych terenów naturalnych w całym południowo-wschodnim USA. Grabij i usuwaj opadłe strąki przed zimą, jeśli nie chcesz samosiewnych siewek następnej wiosny, i licz się z tym, że trzeba to robić co roku przy dojrzałym drzewie. ASPCA nie wymienia Albizia julibrissin, mimozy ani albicji jedwabistej w swojej bazie roślin toksycznych dla kotów, psów czy koni, więc traktuj to milczenie jako brak weryfikacji, a nie jako potwierdzenie bezpieczeństwa: NC State Extension oddzielnie dokumentuje, że nasiona zawierają neurotoksynę toksyczną dla zwierząt gospodarskich i psów po spożyciu, więc zwierzęta wypasane na pastwiskach i psy gryzące opadłe strąki należy trzymać z dala od nich.

Częste błędy

Najczęstszym błędem jest posadzenie albicji jedwabistej w ciągu sezonu lub dwóch od domu, tarasu czy podjazdu, a potem życie z opadłymi kwiatami, listkami i długimi strąkami spadającymi przez całe lato i jesień, do czego dochodzi jeszcze ewentualne łamanie się konarów. Drugim jest ignorowanie ryzyka więdnięcia: kupowanie dowolnej dostępnej lokalnie albicji zamiast poproszenia szkółki konkretnie o 'Charlotte', 'Tryon' lub 'Union' w regionie, gdzie fuzarioza więdnięcia już występuje, a następnie utrata drzewa w ciągu kilku lat mimo poza tym zdrowego wzrostu. Trzecim jest pozwalanie, by strąki gromadziły się pod koroną w zasięgu zwierząt domowych lub gospodarskich, a ich nasiona gwarantują plon siewek następnej wiosny; coroczne grabienie strąków jesienią rozwiązuje oba problemy naraz.