Kocimiętka Faassena

Nepeta × faassenii to kocimiętka sprzedawana niemal w każdym centrum ogrodniczym pod nazwami odmian takimi jak 'Six Hills Giant', 'Walker's Low' czy 'Cat's Pajamas', jałowy mieszaniec Nepeta racemosa i Nepeta nepetella wyhodowany w uprawie, a nie spotykany w naturze. Swoje miejsce na przedzie rabaty zawdzięcza temu, że kwitnie miesiącami, a nie tygodniami, tworząc niską, kopczykowatą kępę aromatycznych, szaro-zielonych liści zwieńczonych kłosami drobnych fioletowo-niebieskich kwiatów od późnej wiosny aż do jesieni. Pełne słońce i uboga, przepuszczalna gleba utrzymują kępę zwartą i wyprostowaną; ta sama roślina w żyznej, wilgotnej ziemi w ciągu jednego sezonu robi się miękka i rozkłada się na boki. To nie jest prawdziwa kocia mięta i większość kotów obwąchuje ją z zaciekawieniem, zamiast wpadać w tarzający się szał, jaki wywołuje Nepeta cataria.

Jałowy mieszaniec ogrodowy, a nie gatunek dziki

GBIF podaje jako nazwę zaakceptowaną Nepeta ×faassenii Bergmans ex Stearn, z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), i opisuje ją jako krzyżówkę Nepeta racemosa i Nepeta nepetella, a nie gatunek występujący w jakiejkolwiek dzikiej populacji. Plants of the World Online traktuje ją tak samo: roślina nie ma naturalnego zasięgu, ponieważ powstała w uprawie, a nie w naturze. To ogrodowe pochodzenie tłumaczy najbardziej przydatną cechę tej rośliny na rabacie: kwiaty są w większości jałowe, więc w przeciwieństwie do prawdziwej kociej mięty roślina nie obsiewa samoczynnie sąsiednich rabat i ścieżek. Szkółki sprzedają ją niemal wyłącznie pod nazwami odmian, a nie jako zwykły mieszaniec: 'Six Hills Giant' jest najstarszą i największą odmianą, rozkładającą się na niemal metr szerokości na długich pędach, które często wymagają podpór; 'Walker's Low' jest bardziej zwarty i wyprostowany, mimo swojej nazwy (wcale nie jest niski); 'Cat's Pajamas' jest jeszcze mniejszy, tworząc zgrabną kępę wysokości około 30 centymetrów, wyhodowaną z myślą o przedzie rabaty lub uprawie w donicy. Wszystkie trzy odmiany wymagają tej samej pielęgnacji opisanej poniżej.

Pełne słońce i uboga gleba: dlaczego żyzna, wilgotna ziemia powoduje rozkładanie się rośliny

Wytyczne RHS umieszczają tę kocimiętkę w pełnym słońcu do półcienia, w dowolnej przepuszczalnej glebie, od wapiennej przez gliniastą po piaszczystą, tolerującej podłoże kwaśne, obojętne lub zasadowe. NC State Extension jest bardziej precyzyjny co do drenażu: sprawdza się gleba gliniasta, gliniasto-piaszczysta, piaszczysta lub płytka gleba kamienista, o ile woda nie zalega przy korzeniach, a ustabilizowana roślina bez problemu znosi prawdziwą suszę. Czego roślina nie znosi, to żyzności. Nawożenie, sadzenie w żyznej ziemi lub podlewanie według harmonogramu przewidzianego dla wodolubnej byliny sprawia, że pędy stają się miękkie, długie i zbyt ciężkie u góry, a w połowie lata roślina rozkłada się w luźny, dziurawy kobierzec, zamiast utrzymywać zwartą kępę pokazaną na etykiecie. Rozwiązaniem jest sadzenie na ubogim podłożu: przy sadzeniu pominąć kompost, wybrać miejsce o bardzo dobrym drenażu i nie podlewać podczas suchych okresów, gdy korzenie już się ukorzenią. Lekko zestresowana roślina to tutaj roślina zwarta.

Cięcie w połowie lata dla drugiej fali kwitnienia

RHS zaleca mocne przycięcie całej rośliny po przekwitnięciu pierwszej fali kwiatów, co utrzymuje zwarty pokrój i wywołuje drugą falę kwitnienia, zamiast pozwalać przekwitniętym kłosom sterczeć przez całe lato. W praktyce oznacza to obcięcie całej kępy mniej więcej o połowę nożycami do żywopłotu lub ogrodowymi, gdy tylko kwiaty zaczynają wyglądać rzadko i marnie, zamiast wycinania pojedynczych pędów jeden po drugim. Nowe pędy odrastają szybko od podstawy, a druga, zwykle skromniejsza fala kwitnienia pojawia się w ciągu kilku tygodni, przedłużając kolor aż do początku jesieni, zamiast kończyć się w lipcu. Bez przycięcia roślina nie zginie, ale przez resztę sezonu pozostanie zaniedbana i przekwitnięta, a nieliczne nasiona, jakie zawiąże (z racji jałowości), opadną na zmęczone liście. Niektórzy ogrodnicy przycinają dwukrotnie: raz po pierwszej fali, a potem ponownie, delikatnie, na początku jesieni, żeby kępa pozostała gęsta przed zimą.

Podział ustabilizowanej kępy wiosną

Ponieważ kwiaty są jałowe, podział to główny sposób na uzyskanie nowych roślin identycznych z rośliną matczyną, a RHS wymienia go jako standardową metodę, wykonywaną wiosną lub jesienią, obok sadzonek pędów zielnych pobieranych na początku lata dla ogrodników, którzy chcą nowych roślin bez naruszania oryginalnej kępy. Podział wiosenny jest bardziej niezawodny z tych dwóch metod: całą kępę wykopuje się, gdy tylko rusza nowy wzrost, przed uformowaniem się kłosów kwiatowych, i dzieli na części szpadlem lub ręcznie, zachowując w każdej części bryłę korzeni wielkości pięści i kilka pędów. Nowe części sadzi się natychmiast na tej samej głębokości, dobrze podlewa, a można się spodziewać, że ukorzenią się i zakwitną jeszcze tego samego sezonu. Kępa niedzielona przez kilka lat ma tendencję do zamierania w środku, podczas gdy zewnętrzny wzrost wciąż się rozprzestrzenia, co jest sygnałem, że czas ją wykopać, podzielić i wyrzucić zdrewniały środek, zamiast czekać, aż sama się zregeneruje.

Szkodniki, mączniak i dlaczego roślina nie interesuje saren i królików

RHS wskazuje piewiki i mączniaka prawdziwego jako główne problemy, przy czym mączniak pojawia się częściej na zbyt gęsto rosnących roślinach o słabym przepływie powietrza lub podczas wilgotnego, dusznego lata; przerzedzanie zbitych kęp i unikanie podlewania od góry późnym popołudniem pomagają w obu przypadkach. NC State Extension zaznacza, że silnie aromatyczne liście odstraszają sarny, a te same olejki eteryczne, które zniechęcają sarny, sprawiają, że jest to jedna z bardziej odpornych na króliki bylin na rabatę, w przeciwieństwie do funkii czy delikatnych roślin jednorocznych posadzonych w pobliżu. Ta odporność nie jest absolutna: bardzo głodna sarna podczas ciężkiej zimy zje niemal wszystko, ale kocimiętka rzadko jest pierwszym wyborem, a ogrodnicy na terenach z sarnami często sadzą jej pas wzdłuż krawędzi rabaty, żeby smaczniejsze rośliny za nią były mniej widoczne.

Pszczoły na kłosach, koty na liściach (choć w mniejszym stopniu)

Długi sezon kwitnienia sprawia, że ta kocimiętka jest jedną z bardziej niezawodnych roślin miododajnych na słonecznej rabacie, a pszczoły, zwłaszcza trzmiele, regularnie odwiedzają kłosy kwiatowe od pierwszej fali kwitnienia aż po odrost po przycięciu. Koty też reagują na liście, ponieważ zawierają ten sam związek, nepetalakton, co prawdziwa kocia mięta, choć w znacznie niższym stężeniu. Większość kotów obwąchuje rozgniecione liście z zaciekawieniem, zamiast wpadać w pełne tarzanie się i gryzienie, jakie wywołuje kępa prawdziwej kociej mięty. Ogrodnicy, którzy chcą mieć na rabacie roślinę, której domowy kot nie zniszczy w ciągu kilku dni, tak jak często robi to z kocią miętą, zazwyczaj osiągają swój cel z tym mieszańcem: przetrwa on ocieranie się i sporadyczne pogryzanie, zamiast być celowo poszukiwany i niszczony.

Kocimiętka Faassena a kocia mięta: co naprawdę podaje ASPCA

Baza toksycznych roślin ASPCA zawiera wpis zatytułowany "Catnip (Catswort, Catmint)" oznaczony jako toksyczny dla kotów, ale podana tam nazwa naukowa to Nepeta cataria, czyli prawdziwa kocia mięta, a nie ten ogrodowy mieszaniec. Nepeta × faassenii nie ma osobnego wpisu na liście ASPCA, więc nie istnieje oficjalna ocena toksyczności specyficzna dla tej rośliny; należy traktować to jako otwarte pytanie, a nie założenie o bezpieczeństwie, ponieważ roślina należy do tego samego rodzaju i ma podobną chemię co gatunek oznaczony przez ASPCA jako toksyczny. W praktyce rabata obsadzona tą kocimiętką jest mniej ryzykownym wyborem w otoczeniu kotów niż prawdziwa kocia mięta, po prostu dlatego, że jest znacznie mniej kusząca do jedzenia w dużych ilościach, ale u kota, który obgryza dowolną Nepeta w większej ilości, warto obserwować wymioty i rozstrój żołądkowo-jelitowy, które ASPCA opisuje dla toksycznego przedstawiciela tego rodzaju.