Piwonia chińska

Podział Paeonia lactiflora z odkrytym korzeniem wygląda mało obiecująco: supeł bulwiastych korzeni z kilkoma różowo zakończonymi pąkami, zwanymi oczkami, przy koronie. To właśnie te oczka decydują o wszystkim. Posadzone za głęboko sprawią, że roślina będzie latami wytwarzać liście, nigdy nie kwitnąc, problem, na który ogrodnicy trafiają częściej niż na jakikolwiek szkodnik czy chorobę. Piwonia chińska jest gatunkiem macierzystym stojącym za większością piwonii ogrodowych i kwiaciarnianych sprzedawanych dziś, cenioną za zapach, którego brakuje drzewiastej piwonii krzewiastej, a dobrze umiejscowiona roślina przeżyje ogrodnika, który ją posadził; niektóre kępy kwitną w tym samym miejscu przez pięćdziesiąt lat.

Wybór miejsca i światła

Zapewnij jej co najmniej sześć godzin bezpośredniego słońca dziennie; w cieniu liczba kwiatów gwałtownie spada. W klimacie z upalnymi popołudniami odrobina cienia od około 14:00 chroni duże, pełne kwiaty przed wyblaknięciem i wydłuża czas, przez jaki płatki się trzymają, zanim się rozsypią. Wybierz osłonięte miejsce z dala od silnego wiatru, bo najcięższe odmiany pełnokwiatowe, te z ponad stoma płatkami, są na tyle przeciążone u góry, że potrafią same sobie złamać łodygi pod wpływem podmuchu. RHS ocenia Paeonia lactiflora na H6, mrozoodporność do zim między -20 a -15°C, i roślina potrzebuje takiego chłodu, by na nowo zawiązać pąki kwiatowe na kolejną wiosnę; nie sprawdzi się w klimacie, który nigdy nie ma prawdziwej zimy.

Głębokość sadzenia to jedyny krok, który naprawdę ma znaczenie

Wykop dołek o głębokości i szerokości 30 do 45 cm, wmieszaj kompost lub dobrze przegniły obornik, jeśli gleba jest ciężką gliną, i usyp na dnie kopczyk z luźnej ziemi, by korzenie mogły się na nim rozłożyć, zamiast wyginać się do góry. Oczka powinny znaleźć się nie głębiej niż 2-3 cm pod gotową powierzchnią gleby. Głębiej niż to, a roślina przetrwa, ale przestanie zawiązywać pąki kwiatowe, co jest najczęstszą pojedynczą przyczyną, dla której ustabilizowana piwonia nigdy nie kwitnie. Sadź rośliny w rozstawie 90 do 120 cm; piwonie nie lubią ścisku, gdy kępa się już rozrośnie. Dąż do pH gleby 6,5 do 7,0.

Podlewanie i nawożenie w ciągu sezonu

Utrzymuj glebę wilgotną, ale nigdy podtopioną, przy czym najważniejszym oknem jest wiosna, gdy pędy się wydłużają, a pąki puchną; susza w tym czasie oznacza mniejsze kwiaty. Podlewaj u podstawy, a nie z góry, bo to mokre liście pozostawione na noc uruchamiają opisane niżej problemy grzybowe. Gdy wiosenne pędy osiągną 5 do 8 cm, wmieszaj płytko nawóz o niskiej zawartości azotu, mieszankę typu 5-10-5 lub 5-10-10, w ilości mniej więcej 100 do 150 g na metr kwadratowy, z dala od samych łodyg. Pomiń mocne nawożenie azotem: pobudza wzrost liści kosztem kwiatów i może sprzyjać problemom z gniciem, na które piwonie i tak są podatne.

Podpieranie, usuwanie przekwitłych kwiatów i mit o mrówkach

Większość odmian pełnokwiatowych potrzebuje podparcia, zanim pąki się otworzą, nie potem: nasuń obręcz do piwonii albo pierścień z palików i sznurka na wschodzące pędy w kwietniu, by liście wyrosły przez niego i zasłoniły konstrukcję. Mrówki obsiadają lepkie, pokryte nektarem pąki na tygodnie przed ich otwarciem, a ogrodnicy często przypisują im pomoc w rozwijaniu się kwiatu; to nieprawda, cukier po prostu je przyciąga, a pąk, którego żadna mrówka nie odwiedzi, otworzy się dokładnie tak samo. Przycinaj przekwitłe kwiaty do pierwszego pełnego liścia po opadnięciu płatków, co kieruje energię w przyszłoroczne oczka zamiast w produkcję nasion.

Dzielenie ustabilizowanej kępy

Paeonia lactiflora źle znosi przesadzanie i nie wymaga rutynowego podziału; wielu ogrodników zostawia kępę nietkniętą przez dekadę lub dłużej, a ona tylko się poprawia. Dziel wyłącznie w celu rozmnożenia albo by ratować kępę, która przestała dobrze kwitnąć, i rób to pod koniec września lub w październiku, nigdy wiosną. Wykop całą bryłę korzeniową, opłucz z ziemi, by oczka były widoczne, i potnij czystym nożem na fragmenty, z których każdy zachowa trzy do pięciu oczek i sporą część korzenia. Mniejsze kawałki z jednym lub dwoma oczkami przeżyją, ale mogą potrzebować dwóch, trzech lat, by ponownie zakwitnąć; podziały posadzone na właściwej głębokości zwykle pomijają kwitnienie tylko przez jeden sezon, w czasie gdy się zadomawiają.

Szkodniki i choroby, na które warto uważać

Szara pleśń piwoniowa, zwana też więdnięciem piwonii, to główne zagrożenie: czernieje wierzchołki pędów i nierozwinięte pąki w chłodną, wilgotną pogodę wiosenną i rozprzestrzenia się najszybciej tam, gdzie w ziemi pozostawiono stare nasady łodyg. Przytnij wszystkie martwe łodygi do gruntu jesienią, po pierwszym silnym przymrozku, i wyrzuć je, zamiast kompostować, bo grzyb zimuje właśnie na takich resztkach. Węgorki liściowo-pąkowe, więdnięcie werticiliozowe, opieńkowa zgnilizna korzeni oraz gąsienice rolnic żerujące na korzeniach to rzadsze, ale udokumentowane problemy; plamistość liści objawia się czerwonawo-purpurowymi, pęcherzykowatymi plamami na liściach późnym latem i ma charakter głównie kosmetyczny. Dobry przepływ powietrza między roślinami i usuwanie opadłych liści każdej jesieni zapobiegają większości z tych problemów, zanim się zaczną.

Toksyczna dla zwierząt, nie do dotykania bez ostrożności

Każda część rośliny zawiera paeonol, a ASPCA wymienia piwonię jako toksyczną dla psów, kotów i koni: zwierzę, które ogryzie łodygi, korzenie lub kwiaty, może dostać wymiotów, biegunki i osłabienia, rzadko czegoś gorszego. RHS osobno zaznacza, że po kontakcie roślina podrażnia skórę psów i kotów, więc ciekawski zwierzak ocierający się o liście może zareagować nawet bez ich zjedzenia. Trzymaj zwierzęta gospodarskie z dala od rabaty obsadzonej piwoniami, a cięte kwiaty w domu ustawiaj poza zasięgiem kota.

Skąd pochodzi Paeonia lactiflora

Gatunek pochodzi z południowo-wschodniej Syberii po północne i wschodnie Chiny, gdzie rósł dziko na umiarkowanych łąkach i w otwartych lasach na długo przed tym, jak chińscy, a później europejscy hodowcy wyselekcjonowali pełne, mocno pachnące formy sprzedawane dziś. GBIF podaje jako uznaną nazwę Paeonia lactiflora Pall., z rodziny piwoniowatych, rzędu skalnicowców; starsze katalogi szkółkarskie niekiedy wciąż używają dla tej samej rośliny synonimu Paeonia albiflora.