Klon jesionolistny

Jeśli drzewo na twojej działce ma jasnozielone liście złożone z trzech do siedmiu ostro zakończonych listków, zamiast pojedynczego, płatowego liścia klonu, to niemal na pewno Acer negundo, klon jesionolistny. To prawdziwy klon, jedyny rodzimy dla Ameryki Północnej o liściach złożonych, i zasłużył sobie na swoją reputację na dwa sposoby jednocześnie: rośnie w glebie, która zabiłaby większość innych drzew, a przy tym zrzuca gałęzie, samosiewa się i przyciąga pluskwiaki klonowe z równym entuzjazmem. Wiedza, z czym masz do czynienia, zanim posadzisz, przytniesz czy usuniesz takie drzewo, oszczędza wielu późniejszych niespodzianek.

Klon, który nie wygląda jak klon

Klon jesionolistny jest dwupienny, co oznacza, że dane drzewo jest albo męskie, albo żeńskie, nigdy jedno i drugie, więc drzewo żeńskie rosnące obok męskiego samosiewnie zasiedli każdy pobliski skrawek naruszonej ziemi. Naprzeciwległe, nieparzystopierzaste liście niosą u większości drzew trzy do pięciu ząbkowanych listków, czasem siedem, a jesienią przybierają zwykłą żółć lub brąz, a nie ognistą czerwień klonu jaworu. Drobne, zielonkawożółte kwiaty otwierają się na nagich gałęziach wczesną wiosną, na długo przed liśćmi, a tylko drzewa żeńskie wydają potem sparowane skrzydlate nasiona, czyli skrzydlaki, zwisające w gęstych skupieniach i utrzymujące się na gałęziach daleko w głąb zimy, żywiąc ptaki i wiewiórki, gdy niewiele innego jest dostępne.

Naturalny zasięg, stanowisko i gleba

Klon jesionolistny jest rodzimy w całej Ameryce Północnej, od Kanady przez Stany Zjednoczone aż po Meksyk i Honduras, i zdziczał gdzie indziej na tyle szeroko, że wielu ogrodników zakłada, iż jest rodzimy wszędzie tam, gdzie go spotykają. W naturze zasiedla tereny zalewowe rzek, brzegi strumieni i jezior, co tłumaczy jego dobre samopoczucie w glebie okresowo zalewanej. Zapewnij mu pełne słońce do lekkiego cienia i niemal dowolną glebę, gliniastą, ogrodową lub piaszczystą, kwaśną lub zasadową, a przyjmie się bez problemu; to jedno z niewielu drzew, które toleruje zarówno stojącą wodę po ulewnym deszczu, jak i suche, zbite stanowisko na skraju parkingu.

Podlewanie i ukorzenianie

Świeżo posadzony klon jesionolistny potrzebuje głębokiego podlania raz lub dwa razy w tygodniu przez pierwsze lato, gdy korzenie rozrastają się w otaczającą glebę. Potem w dużej mierze radzi sobie sam: ukorzenione drzewa są odporne na suszę i rzadko potrzebują dodatkowego podlewania poza przedłużającym się okresem suchym, choć drzewo na terenie zalewowym z przyjemnością wytrzyma dni z mokrymi "stopami" bez szkody. Błędem, którego trzeba unikać, jest traktowanie młodego drzewa jak odpornego na suszę, zanim jego korzenie się ukorzenią, suche pierwsze lato hamuje wzrost i przerzedza koronę na kolejne lata.

Szybki wzrost, słabe drewno

Klon jesionolistny sprawdza się jako drzewo w pasach osłonowych i przyulicznych na surowych, odsłoniętych stanowiskach właśnie dlatego, że rośnie szybko i nie przejmuje się mrozem ani suszą. Ta sama szybkość daje jednak miękkie, kruche drewno, a dojrzałe drzewa regularnie tracą duże konary podczas wiatru lub oblodzenia, bez ostrzeżenia. Przycinaj drzewo, gdy jest młode, aby wykształcić jeden przewodnik i dobrze rozstawione konary szkieletowe, zamiast kilku równorzędnych pni, które ma skłonność tworzyć samo z siebie, i obserwuj starsze drewno pod kątem ubytków i zgnilizny pnia pojawiających się po ranach burzowych. Klon jesionolistny posadzony blisko domu czy podjazdu przez całe życie wymaga więcej cięcia formującego niż większość drzew jego rozmiaru, a nie mniej.

Pluskwiaki klonowe i inne problemy

Pluskwiak klonowy, czarny owad z czerwonopomarańczowymi znaczeniami, zawdzięcza swoją angielską nazwę temu drzewu, ponieważ żywi się niemal wyłącznie nasionami i liśćmi klonu jesionolistnego, a jesienią zbiera się setkami na nagrzanych słońcem pniach i ścianach w poszukiwaniu miejsca do przezimowania. Owady te rzadko poważnie szkodzą zdrowemu drzewu, a usunięcie w pobliżu żeńskich drzew rodzących nasiona to najpewniejszy sposób na zmniejszenie liczebnej inwazji. Poza pluskwiakami klon jesionolistny jest też krócej żyjący niż inne klony i podatny na zgniliznę pnia, werticiliozę i różne grzyby plamistości liści, z których większość rozwija się na drzewie osłabionym lub uszkodzonym przez burzę, a nie na okazie w pełni sił.

Samosiew i chwastopodobne rozprzestrzenianie się

Pojedyncze drzewo żeńskie wytwarza ogromne ilości skrzydlaków, a siewki klonu jesionolistnego chętnie wschodzą w pasach przy płotach, rynnach, rabatach kwiatowych i każdym pobliskim, nasłonecznionym skrawku naruszonej ziemi. Poza swoim naturalnym zasięgiem, zwłaszcza wzdłuż europejskich dolin rzecznych, klon jesionolistny rozprzestrzenił się na tyle szeroko, że traktuje się go jako gatunek inwazyjny wypierający rodzime drzewa terenów zalewowych, trudny i kosztowny do zwalczenia po zadomowieniu. Jeśli zostawiasz u siebie klon jesionolistny zamiast usuwać samosiew, planuj coroczne wyrywanie siewek i dwa razy się zastanów, zanim posadzisz drzewo żeńskie blisko rabaty ogrodowej czy cieku wodnego.

Odmiany i zastosowania w ogrodzie

Czysty gatunek botaniczny klonu jesionolistnego rzadko sprzedaje się w szkółkach; częstszym wyborem krajobrazowym są nazwane odmiany wyhodowane ze względu na ozdobne liście. 'Flamingo' ma liście obrzeżone różem i bielą, blaknące do zieleni w ciągu lata, a 'Variegatum' (sprzedawany jako 'Argenteovariegatum') ma listki obrzeżone kremową bielą, obie uprawiane jako mniejsze okazy solitarowe, a nie zwykły, zielony gatunek. Ponieważ drzewa męskie nie wytwarzają kłopotliwego opadu nasion, szkółki sprzedające nazwane odmiany zwykle rozmnażają je z materiału męskiego przez szczepienie lub sadzonki. Sok klonu jesionolistnego można też pobierać i odparowywać na syrop, podobnie jak u klonu cukrowego, choć wydajność soku i zawartość cukru różnią się znacznie między poszczególnymi drzewami.