Trawa cytrynowa

Ukorzenianie łodygi z siatki zakupowej

Pęczek trawy cytrynowej kupiony do curry to najłatwiejszy sposób na rozpoczęcie uprawy tej rośliny. Wybieraj łodygi z nienaruszoną podstawą, a nie ścięte tuż przy niej, przytnij wszelkie zasuszone końcówki liści i postaw bulwiaste końce w słoiku z około 2,5 cm wody, przyciętą stroną w dół. Zmieniaj wodę co dzień lub co dwa dni, żeby nie zmętniała i nie zaczęła w niej rosnąć pleśń, i ustaw słoik na jasnym parapecie. Nowe korzenie wypuszczają się z podstawy w ciągu około dwóch tygodni, a gdy osiągną kilka centymetrów długości, łodyga jest gotowa do przesadzenia do podłoża doniczkowego, na tę samą głębokość, na jakiej stała w wodzie.

Cymbopogon citratus to wrażliwa na mróz, kępiasta bylina trawiasta pochodząca z południowych Indii i Sri Lanki. Poza klimatem tropikalnym przetrwa na zewnątrz cały rok tylko w najłagodniejszych strefach; wszędzie indziej uprawia się ją jako roślinę pojemnikową, która lato spędza na zewnątrz, a zimę pod dachem, albo po prostu sadzi się ją co wiosnę na nowo jako roślinę jednoroczną.

Słoneczne stanowisko i odpowiedni pojemnik

Trawa cytrynowa potrzebuje pełnego słońca, sześciu lub więcej godzin bezpośredniego światła dziennie, oraz ciepłego, osłoniętego stanowiska. Zacieniony kąt tarasu lub balkon od strony północnej daje cienką, wiotką kępę zamiast gęstego wachlarza liści, na jaki roślinę stać. W chłodniejszym klimacie pojemnik jest praktyczniejszym wyborem niż grunt, bo można go przestawiać za słońcem latem i wnieść do domu przed pierwszym przymrozkiem. Wybierz szeroką, ciężką donicę zamiast wysokiej i wąskiej: kępa rozrasta się na boki z płytkiej szyjki nakładających się na siebie bulwiastych podstaw, a odpowiednia szerokość daje korzeniom miejsce na namnażanie się, zanim roślina będzie wymagać podziału. Plastik lub szkliwiona ceramika utrzymują wilgoć lepiej niż terakota, co ma znaczenie, biorąc pod uwagę, ile wody ta trawa wypija przez lato.

Obfite podlewanie w okresie aktywnego wzrostu

Wiosną i latem trawa cytrynowa potrzebuje podłoża utrzymywanego stale wilgotnego, nie podtopionego, ale nigdy niedopuszczonego do całkowitego przesychania między podlewaniami. W pojemniku na zewnątrz w upalny dzień może to oznaczać sprawdzanie donicy codziennie, bo szeroka, ulistniona kępa w pełnym słońcu szybko wyciąga wilgoć z niewielkiej objętości podłoża. Łodygi sadzone w gruncie w ciepłym klimacie po ukorzenieniu wymagają rzadszej uwagi, ale nadal korzystają z regularnego podlewania w okresach suszy, zamiast zdawania się wyłącznie na siebie. Gdy tylko wzrost zwalnia jesienią, mocno ogranicz podlewanie: roślina zimująca podlewana tak obficie jak latem znacznie częściej gnije u nasady niż ta pozostawiona niemal na sucho między podlewaniami.

Gleba i nawożenie

Wilgotna, dobrze przepuszczalna, próchnicza gleba gliniasta odpowiada trawie cytrynowej najlepiej. Ciężka, podmokła glina sprzyja gniciu u podstawy kępy, a rzadka, piaszczysta gleba wysycha zbyt szybko, by nadążyć za letnim zapotrzebowaniem na wodę. Wmieszanie kompostu ogrodowego lub dobrze przegniłego obornika do dołka sadzeniowego lub podłoża doniczkowego przed sadzeniem daje kępie materię organiczną, z której będzie czerpać w miarę rozrastania się. Zbilansowany nawóz płynny co kilka tygodni w sezonie wegetacyjnym utrzymuje liście w mocnej niebiesko-zielonej barwie zamiast bladej i cienkiej, choć roślina uzupełniana corocznie kompostem często nie potrzebuje niemal żadnego dodatkowego nawożenia.

Zimowanie w domu, gdy noce robią się zimne

Cymbopogon citratus nie toleruje mrozu, a ogrodnicy poza tropikami muszą mieć na to plan przed pierwszą chłodną nocą jesieni, nie po niej. Wnieś rośliny pojemnikowe do domu, gdy tylko temperatura nocą zaczyna grozić spadkiem blisko 7°C, na długo przed rzeczywistym przymrozkiem, i ustaw donicę w najjaśniejszym dostępnym miejscu, na parapecie od strony południowej lub w chłodnej oranżerii. Podlewaj skąpo przez zimę, tylko tyle, by podłoże nie wyschło zupełnie na kość, ponieważ wzrost niemal całkowicie zatrzymuje się przy słabym świetle, a mokra szyjka korzeniowa siedząca w chłodzie i półmroku to najczęstszy sposób, w jaki traci się zresztą zdrową kępę między jesienią a wiosną. Nowy wzrost wraca w miarę wydłużania się dni, a roślinę można wystawić z powrotem na zewnątrz, gdy noce niezawodnie utrzymują się powyżej tych samych 7°C.

Podział ustabilizowanej kępy

Kępa, która wypełniła już donicę, lub nasadzenie w gruncie pozostawione na dwa albo trzy lata, skorzysta na rozdzieleniu, zamiast pozwolenia jej stłoczyć się w plątaninę cienkich łodyg. Wiosną, gdy tylko ruszy nowy wzrost, wyjmij całą roślinę z donicy lub wykop ją z ziemi i użyj ostrego szpadla albo dużego noża, by przeciąć bryłę korzeniową na fragmenty, każdy z zestawem zdrowych korzeni i kilkoma mocnymi łodygami. Posadź podziały od razu na tej samej głębokości, na jakiej rosły wcześniej, i podlej obficie, by osiąść glebę wokół korzeni. Podział spełnia podwójną rolę: odmładza starzejącą się, przegęszczoną kępę i z jednej rośliny daje dwie lub trzy, co jest najtańszym sposobem na powiększenie plantacji trawy cytrynowej poza jedną donicę.

Zbiór zgrubiałej podstawy łodygi

Częścią rośliny, która trafia do pasty curry, nie jest długa blaszka liścia, lecz blada, zgrubiała podstawa zewnętrznej łodygi, odcinek leżący poniżej liści, tuż nad korzeniami. Od późnej wiosny przez lato, gdy łodygi zgrubieją do mniej więcej szerokości palca, przekręć i pociągnij zewnętrzną łodygę na boki przy podstawie albo zetnij ją przy ziemi, zamiast zbierać ze stłoczonego centrum kępy. Usuń twarde zewnętrzne liście, by odsłonić delikatny, aromatyczny rdzeń, który można pokroić, zmiażdżyć albo zostawić w całości do zaparzenia w bulionie. Długie liście usunięte przy tej okazji nie idą na marne, można je wysuszyć lub zaparzyć na herbatę, choć pozostają zbyt włókniste, by je jeść.

Ostre liście i ostrzeżenie dla zwierząt domowych

Każda blaszka liścia tej trawy ma drobną, piłkowatą krawędź zdolną przeciąć skórę równie czysto jak papier, więc obchodzenie się z dojrzałą kępą gołymi rękami to pewny sposób na zebranie serii drobnych skaleczeń na palcach i przedramionach. Zakładaj rękawice i długie rękawy przy podziale, zbiorze lub przycinaniu rośliny, i miej to na uwadze, zanim postawisz stojącą na podłodze donicę w miejscu, obok którego regularnie przechodzą dzieci lub zwierzęta domowe. ASPCA wymienia trawę cytrynową jako toksyczną dla kotów, psów i koni: jej olejki eteryczne i związki cyjanogenne mogą wywoływać dolegliwości żołądkowe u kotów i psów, a zgłaszane u koni skutki obejmują trudności z oddychaniem i osłabienie. Ciekawskie skubnięcie zabłąkanego liścia raczej nie jest domowym stanem nagłym, ale donicę w łatwym zasięgu kota lubiącego gryźć trawę warto przestawić, a w razie podejrzenia połknięcia warto zadzwonić do weterynarza.