Pelargonia rabatowa

Geranium sprzedawane co wiosnę na tacach, roślina wypełniająca skrzynki balkonowe i doniczki na ganku gęstymi kulami czerwieni lub różu, wcale nie jest mrozoodpornym Geranium: to Pelargonium hortorum, wrażliwa na mróz mieszaniec, który ogrodnicy skracają do „geranium” od czasów wiktoriańskich. Chce pełnego dnia bezpośredniego słońca i doniczki lub rabaty, która odsącza się na tyle szybko, by podłoże dobrze przesychało między podlewaniami, bo trzymana w wilgoci, łodygi gniją, a dolne liście pokrywają się miękką, szarą pleśnią, zanim cokolwiek innego zdąży się popsuć. Usuwaj całe zwiędłe kwiatostany, a nie pojedyncze kwiatki, nawoź przez cały sezon wzrostu, a jedna roślina będzie wciąż wytwarzać zaokrąglone kwiatostany od późnej wiosny aż do pierwszego mocnego przymrozku. Każda część rośliny jest toksyczna dla kotów i psów, więc trzymaj doniczki z dala od zwierzęcia, które lubi żuć liście.

Hodowlany mieszaniec bez dzikiej ojczyzny

Plants of the World Online podaje Pelargonium hortorum jako notogatunek, czyli termin dla mieszańca na tyle stabilnego, że nosi własną nazwę: powstał ze skrzyżowania Pelargonium zonale, rodzimej od Prowincji Przylądkowej w RPA po KwaZulu-Natal, i Pelargonium inquinans, rodzimej od Mpumalangi po Prowincję Przylądkową Wschodnią. Ponieważ jest to krzyżówka wyhodowana w ogrodzie, a nie gatunek, który wyewoluował samodzielnie, nie ma własnego naturalnego zasięgu; klasyfikacja zaakceptowana przez GBIF umieszcza ją w rodzinie Geraniaceae, rodzaju Pelargonium, w rzędzie Geraniales, czyli w zupełnie innym rodzaju niż mrozoodporny, umiarkowany Geranium, z którym dzieli potoczną nazwę. Słowo „strefowy” odnosi się do ciemnej, podkowiastej opaski przecinającej każdy zaokrąglony liść, przechodzącej od delikatnego brązowego odcienia do niemal czarnego pierścienia, zależnie od odmiany; to normalna cecha identyfikacyjna tego mieszańca, a nie objaw niedoboru składników odżywczych. Starsza nazwa, Pelargonium monstrum, czasem pojawia się na bardzo starych metkach roślin dla tej samej krzyżówki.

Odmiany z nasion i odmiany z sadzonek

Geranium sprzedawane co wiosnę pochodzi z dwóch odrębnych metod produkcji. Odmiany z nasion F1, wyhodowane pod kątem jednolitego, szybkiego kwitnienia, kiełkują w ciągu jednego do trzech tygodni w temperaturze 21-24°C według University of Florida IFAS Extension i zwykle zakwitają na początku lata z wysiewu pod koniec zimy; zwykle dobrze znoszą letni upał i to one najczęściej trafiają do sprzedaży w multiplatach. Odmiany rozmnażane z sadzonek, zwane wegetatywnymi, takie jak Ginger Rogers czy Vancouver Centennial, są klonowane z nazwanej rośliny matecznej, więc każda roślina o tej nazwie jest genetycznie identyczna, w przeciwieństwie do odmiany z nasion, która wykazuje pewne różnice między roślinami. Odmiany wegetatywne zwykle kosztują więcej i to je warto przezimować jako sadzonki, bo odmiana z nasion nie odtworzy się wiernie z własnych nasion.

Pełne słońce i podłoże przesychające między podlewaniami

RHS jest konkretny zarówno co do światła, jak i wody: pełne słońce do półcienia w osłoniętym miejscu o wystawie południowej, zachodniej lub wschodniej, oraz podlewanie umiarkowane od wiosny do lata i oszczędne zimą, zawsze pozwalając podłożu przeschnąć między podlewaniami. W praktyce oznacza to sprawdzanie doniczki dotykiem, a nie podlewanie według sztywnego harmonogramu: roślina, która lekko więdnie między podlewaniami i wraca do formy w ciągu godziny, jest traktowana właściwie, podczas gdy ta, która pozostaje zwiotczała po podlaniu, albo której dolne liście żółkną i opadają, zwykle stoi zbyt mokro. To przelanie, a nie niedopodlanie, zabija większość pelargonii rabatowych: podmokłe podłoże wywołuje gnicie łodyg i korzeni, a w chłodną, wilgotną pogodę klasycznym objawem jest szara pleśń filcująca uszkodzone kwiaty i miękką tkankę łodygi. Doniczka z dużym otworem drenażowym ma dla tej rośliny większe znaczenie niż dla większości roślin rabatowych jednorocznych.

Nawożenie dla nieprzerwanego kwitnienia

Zalecenia RHS mówią o zrównoważonym nawozie płynnym przez cały sezon wzrostu, z przejściem na formułę bogatą w potas, taką jak sprzedawana do pomidorów, gdy zaczyna się kwitnienie, bo potas sprzyja kwiatom kosztem wzrostu liściowego. University of Florida IFAS Extension zwraca uwagę na to samo z drugiej strony: żółknące liście i roślina, która przestaje się rozwijać w połowie lata, zwykle oznaczają zaniedbane nawożenie, a nie szkodnika czy chorobę. Cotygodniowe rozcieńczone nawożenie przy podlewaniu, zamiast jednej dawki nawozu o powolnym uwalnianiu przy sadzeniu, utrzymuje pojawianie się kwiatostanów przez najgorętsze tygodnie lata, gdy nienawożona roślina wypuszcza głównie liście.

Usuwanie całych kwiatostanów

Każdy zaokrąglony kwiatostan siedzi na własnej długiej, bezlistnej łodyżce, a RHS zaleca usuwanie całej przekwitłej łodyżki aż do podstawy, a nie wyszczypywanie pojedynczych zwiędłych kwiatków, bo sama łodyżka nie ma już więcej pąków do otwarcia. Odłamywanie lub odcinanie łodyżki blisko miejsca, gdzie łączy się z główną łodygą, wykonywane co kilka dni przez lato, sprawia, że roślina wygląda na stale kwitnącą, zamiast cyklicznie przechodzić między pełnym rozkwitem a rozczochranym etapem pośrednim. RHS zaleca też wyszczypywanie wierzchołków pędów u młodych roślin wiosną lub wczesnym latem, co wymusza boczne rozgałęzianie i daje pełniejszą roślinę niż ta pozostawiona do wzrostu jedną wysoką łodygą.

Zimowanie: przycięta i trzymana niemal na sucho, albo świeże sadzonki

Oceniana przez RHS na H2, odporna do 1-5°C, ale nieprzeżywająca prawdziwego mrozu, Pelargonium hortorum musi trafić do domu lub szklarni przed pierwszym przymrozkiem wszędzie tam, gdzie zimy spadają poniżej tej wartości. Tradycyjna metoda to wykopanie rośliny, przycięcie jej o mniej więcej jedną trzecią i przechowywanie niemal na sucho w chłodnym, wolnym od mrozu, dość jasnym miejscu przez zimę, podlewając tylko tyle, by podłoże nie wyschło zupełnie; wzrost i podlewanie wznawiają się razem wiosną, gdy roślinę można jeszcze przyciąć i przesadzić. Bardziej niezawodną alternatywą, zwłaszcza dla rośliny, która zdrewniała, jest całkowita rezygnacja z zimowania rośliny matecznej i pobranie świeżych sadzonek pod koniec lata: trzywęzłowe sadzonki ukorzenione w wermikulicie lub lekkim podłożu doniczkowym, według University of Florida IFAS Extension, przezimują jako małe, łatwe w prowadzeniu roślinki na jasnym parapecie i wracają na zewnątrz po ostatnim przymrozku.

Rdza pelargonii i mączlik

Rdza pelargonii to choroba, na którą warto uważać, zwłaszcza u roślin zimujących pod szkłem: RHS opisuje drobne żółte plamki na górnej stronie liścia z ciemnobrązowymi, pylącymi się pustułkami od spodu, nasilające się w chłodnych, wilgotnych warunkach i zdolne w złym roku odarcie rośliny z liści, mimo że jej zarodniki potrzebują wilgotnych liści do wykiełkowania. Szybkie zbieranie i usuwanie zainfekowanych liści oraz podlewanie gleby, a nie liści, to główne metody kontroli, bo po zainfekowaniu liścia nie ma lekarstwa. Mączlik, głównie mączlik szklarniowy Trialeurodes vaporariorum, to najczęstszy szkodnik: drobne białe owady wzbijają się chmurą, gdy liść zostanie poruszony, i zostawiają po sobie lepką spadź, a rady RHS dotyczące mączlika szklarniowego, żółte lepowe pułapki i pasożytnicza osa Encarsia formosa pod szkłem, mają tu równie dobre zastosowanie. Wciornastki, larwy ryjkowców w podłożu, skoczki i wełnowce korzeniowe zamykają listę szkodników odnotowanych przez RHS dla tego mieszańca.

Toksyczna dla kotów i psów

ASPCA wymienia geranium, wpis obejmujący gatunki Pelargonium, w tym ten mieszaniec, jako toksyczny dla psów, kotów i koni, ze wskazaniem geraniolu i linalolu jako substancji toksycznych oraz wymiotów, utraty apetytu, apatii i podrażnienia skóry jako objawów ekspozycji. To sprawia, że cała roślina, nie tylko kwiaty, jest zakazana dla zwierzęcia, które lubi żuć, a skrzynka balkonowa czy wiszący kosz w zasięgu kota to wystarczająca ekspozycja, by ciekawskie nadgryzienie spowodowało problem. Objawy zwykle ustępują przy leczeniu wspomagającym, gdy roślina znajdzie się poza zasięgiem, ale ASPCA zaleca zadzwonić do weterynarza lub do ASPCA Animal Poison Control Center, jeśli zwierzę zjadło znaczną ilość.