Pomidor zwyczajny

Odmiana pnąca czy karłowa: co właściwie uprawiasz

Sadzonka pomidora kupiona wiosną niewiele mówi o tym, czym się stanie. Solanum lycopersicum osiąga od 0,9 do 1,8 m wysokości i rozrasta się na 0,6 do 0,9 m w szybkim tempie, a w naturalnym zasięgu rośnie jako krótkotrwała bylina; niemal wszędzie indziej pierwszy przymrozek kończy życie rośliny na dobre (Missouri Botanical Garden). Odmiany pnące (nieograniczonego wzrostu) rosną przez cały sezon i mogą osiągnąć 1,8 m, więc od początku potrzebują wysokiego tyczki, sznurka lub palika. Odmiany karłowe (o ograniczonym wzroście) pozostają niższe i bardziej rozłożyste i nadają się do doniczki lub worka uprawowego bez żadnego podparcia (RHS). Prowadzenie odmiany pnącej jak karłowej, lub odwrotnie, marnuje trud usuwania pasierbów i podwiązywania, którego dana odmiana nigdy nie potrzebowała.

Siew i hartowanie sadzonek

Nasiona na uprawę pod osłonami wysiewa się od końca lutego do połowy marca; na uprawę w gruncie wystarczy koniec marca lub początek kwietnia. Tak czy inaczej nasiona potrzebują temperatury około 18°C do kiełkowania i zwykle wschodzą po około dwóch tygodniach (RHS). Siewki pikuje się, gdy mają już parę liści właściwych, a następnie utrzymuje w temperaturze co najmniej 16°C podczas dalszego wzrostu. Nie należy wystawiać roślin na zewnątrz, nawet pod osłoną, dopóki temperatury w ciągu dnia nie będą stabilnie powyżej 16°C, i trzeba je najpierw stopniowo hartować, by tkanka liściowa mogła przywyknąć do zewnętrznego światła i wiatru, zanim będzie musiała radzić sobie z obydwoma naraz.

Rozstawa, doniczki i stanowisko

W gruncie rośliny rozstawia się co 45 do 60 cm, aby liście mogły wysychać między podlewaniami. W pojemnikach jedna roślina potrzebuje osobnej doniczki o średnicy 30 do 45 cm, albo dwie rośliny dzielą jeden standardowy worek uprawowy (RHS). Opis Missouri Botanical Garden zaleca pełne słońce oraz przeciętnie wilgotną, dobrze przepuszczalną glebę, i zaznacza, że roślina najlepiej rośnie w wilgotnej, próchnicznej, żyznej glinie - przeciwieństwie gleby, która wysycha między podlewaniami lub staje się podmokła po deszczu. Rabata w szklarni albo ciepła, osłonięta grządka na tarasie spełniają ten warunek; zacieniony kąt albo miejsce zalewane po ulewie już nie.

Podlewanie bez wywoływania suchej zgnilizny wierzchołkowej

Sucha zgnilizna wierzchołkowa, czyli zapadnięta, skórzasta plama pojawiająca się na dolnej części dojrzewającego owocu, to niedobór wapnia wewnątrz samego owocu, a nie zwykle brak wapnia w glebie. Ponieważ wapń nie przemieszcza się swobodnie w tkance rośliny, nawet krótka przerwa w podlewaniu, po której następuje obfite podlanie, wystarczy, by zakłócić pobieranie wapnia dokładnie w momencie, gdy owoc go potrzebuje (Alabama Cooperative Extension System). Te same zalecenia mówią o utrzymywaniu pH gleby na poziomie 6,0 do 6,5 i podawaniu około 3,8 cm wody tygodniowo, gdy rośliny owocują, równomiernie, a nie w jednej dużej dawce po suchym tygodniu. RHS dodaje, że pojemniki szybko wysychają i w upalną pogodę mogą wymagać codziennego podlewania, a te same wahania wilgotności, które powodują suchą zgniliznę wierzchołkową, sprawiają też, że dojrzewający owoc pęka na skórce.

Nawożenie na owoce, nie tylko na liście

Gdy zaczynają nabrzmiewać pierwsze grona owoców, RHS zaleca przejście na organiczny, wysokopotasowy nawóz płynny podawany co 10 do 14 dni. Nawożenie wcześniej, zanim jeszcze zawiążą się owoce, powoduje głównie wzrost liści i pędów kosztem kwitnienia, ponieważ związki bogate w azot to właśnie to, co młode rośliny pobierają ze zrównoważonego nawozu. Nawożenie co dwa tygodnie w okresie owocowania wystarcza, by grona dobrze się wypełniały, bez pobudzania miękkiego, podatnego na choroby wzrostu, jaki daje przenawożenie.

Usuwanie pasierbów u odmian pnących

Pomidory pnące wypuszczają pasierby w kącie między każdym liściem a pędem głównym, a RHS zaleca wyłamywanie lub odcinanie ich, gdy tylko się pojawią, tak by prowadzić roślinę na jednym, produktywnym pędzie zamiast rozłożystego, zacieniającego się krzewu. Gdy roślina osiągnie szczyt swojego podparcia lub zawiąże siedem gron owoców pod szkłem albo cztery w gruncie, RHS radzi usunąć wierzchołek wzrostu dwa liście nad ostatnim gronem, aby roślina przestała inwestować energię w nowy wzrost, na dojrzenie którego i tak nie starczy czasu. Odmian karłowych nie prowadzi się w ten sposób; ich pasierby są częścią sposobu, w jaki roślina wydaje owoce.

Choroby, szkodniki i nieporozumienie co do toksyczności

RHS wymienia zarazę pomidora, najczęstszą w gruncie w wilgotne lata, obok szarej pleśni i mączlika szklarniowego jako powracające problemy zarówno u odmian pnących, jak i karłowych. Żadne z nich nie tłumaczą, dlaczego pies lub kot zachoruje po pogryzieniu łodygi: ASPCA wymienia liście, łodygi i niedojrzałe zielone owoce pomidora jako toksyczne dla psów, kotów i koni, przy czym substancją toksyczną jest solanina, a objawami kliniczymi nadmierne ślinienie, brak apetytu, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, osłabienie, rozszerzone źrenice i spowolnione tętno. Ten sam wpis ASPCA wyraźnie zaznacza, że dojrzały owoc nie jest toksyczny, więc zwierzę podkradające czerwonego pomidora z krzaka to zupełnie inna sytuacja niż gryzienie liści lub niedojrzałego zielonego owocu wciąż na roślinie.

Zbiór i dojrzewanie

Zbiory zaczynają się od połowy lata, przy czym odmiany koktajlowe dojrzewają szybciej niż duże odmiany sałatkowe czy typu beefsteak, a rośliny w szklarni zwykle owocują wcześniej i dłużej niż ta sama odmiana uprawiana w gruncie (RHS). Owoce należy zrywać, gdy tylko w pełni nabiorą koloru, zamiast zostawiać je na krzaku, ponieważ dojrzały owoc pozostawiony na miejscu spowalnia resztę grona i pogłębia to samo pękanie wywołane wilgocią, które bierze się z nierównego podlewania wcześniej w sezonie.